حسن صباح رهبر فراتر از زمان ومکان

حسن صباح یکی ازرهبران فرقه اسماعیلیه بوده ومقام  حجت اعظم را دارا  بوده است، زنده گی این مبارزنستوه ورهبرخردمند دارای ابعاد مختلف بوده وهرلحظۀ زنده گی پربار او فلسفۀ بزرگ ، تعریف خاص ومختص به خودش را داراست  زیرا حسن صباح نه تنها یک  رهبر مذهبی وفکری بوده بلکه دانشمند وفیلسوفی بوده که فلسفه تاسیس وبنیاد مکتب آزادی خواهی اش ،  که باعث سرنگونی بزرگترین امپراطوری وقت گردید ، را  با ذکاوت  وهوشمندی خارق العاده خاص خودش به میان آورده وامروز خون عدالت آزادی خواهی اندیشه های این ابرمرد بزرگ در رگهای سایر پیروانش درجریان بوده ودرخت تنومند مذهب اسماعیلیه را بارور وبه ثمر جهانی رسانیده است    .

داستان زنده گی ومبارزات ثمربخش حسن صباح یکی از جالب ترین وآموزنده ترین درس شهامت ، فداکاری وسرمشق برای انسان های وراسته ، آزادی خواو عدالت پسند  میباشد

دوران  کودکی حسن صباح

حسن صباح در سال 420 هجری تولد گردیده علی پدروی ملبس به لباس زهد تقواه ،  پیرو کیش شیعه اثناعشری بوده است . و پسرش حسن صباح را که دارای استعداد سرشار  بود خدمت امام موفق نیشابوری که یکی ازعلمای سرآمد روزگارخویش بود به نیشاپور برای کسب علم ودانش فرستاد وحسن دورس خویش را با شوق اشتیاق خاص نزد امام موفق نیشاپوری به سررسانید   ، در دوران مدرسه با نظام الملک و  عمر خیام همدرس بوده وروابط خیلی دوستانه ونزدیک باهم داشته است ، دراین ایام این سه یار ورفیق دبستانی باهم عهد میبندد که هرگا یکی از آنان  درآینده به مقام و منصب عالی یی برسند دورفیق دیگر خودرا نیز یاری وهمکارنماید .

 دوره بعدا زتحصیل وا جوانی

بعد ازختم تحصیل تصادف روز گار چینن میآید که خواجه نظام الملک به عالی ترین مقام در دربارملکشاه سلجوقی به عنوان وزیراعظم برگزیده میشود.

حسن صباح نیز دوباره به ری بازگشته وزنده گی خویش را کمافی السابق سپری مینماید  عمر خیام به کارهای ادبی وشاعری آغاز مینماید واز طرف خواجه نظام الملک برای عمر خیام از مالیه نیشاپور ماهانه  مبلغ ششصد دیناربرایش معاش  مقررمیگردد ،

خبرموفقیت خواجه نظام الملک ،چگونگی ملاقات خیام ومساعدت خواجه برای خیام همه بگوش حسن میرسد ، حسن صباح نیز باشیندن این خبر عازم اصفهان وبعداز سپری نمودن چند روز به حضور نظام الملک میرسد  ، خواجه نظام الملک ، حسن صباح را به پادشاه سلجوقی ملکشا معرفی وبه صفت دستیار ومشاور خودش مقررمینماید .

 حسن در دربارملکشاه با خواجه نظام الملک

حسن صباح باداشتن استعداد و هوشمندی سرشاری  که داشت به صفت دستیار ومشاور خاص وزیراعظم تقرر حاصل منماید ومدت ازجملۀ یاران و دوستان نزدیک خواجه نظام الملک به شمار میرفت ، اما از آنجائیکه روح بلندپرواز حسن هیچگاهی دریک نقطه محبوس نمیبود بلکه همواره به قله های بلند کامیابی سیر وپرواز داشت  ، این استعداد ورابط حسن با بعضی ازسران دربار ، حسادت خواجه نظام الملک را درپی داشته وازاین سبب بین  این دو دوست ویار دبستانی خصومت ها مخالفت های درونی کم کم شکل مییگیرد تا آنکه سخن به اینجامیرسد ، زمانیکه ملکشا میخواهد حساب خرج ودخل سالانۀ ممکلت را ازنظام الملک جویا شود خواجه برای آماده ساختن این دفتر به مدت دوسال وقت مطالبه میکند اما حسن صباح برای ترتیب تمام دخل وخرج مملکت مدت چهل رزو از حضورشاه مهلت میخواهد مشروط براینکه کاتبان ونویسنده گان مالیاتی دربار دراجرای این ماموریت مطابق اراده وخواستش باوی همکاری نماید .

حسن صباح برای آماده ساختن  دفتر مالیات تمام توابعات مملکت بصورت متداوم شب وروز کار میکند وقرار وعده موعود دیوان شامل تمام دخل وخرج سایر ولایات خراسان را بصورت بسیار درست آماده وتنظیم مینماید ، این خبرپیشرفت وتهیه راپور مالیه ، دخل وخرج مملکت که کامیابی حسن و شکست حریفش خواجه نظام الملک را توام باخود درپی داشت ، خواجه بخاطر بقا وحفظ قدرتش میبایست به هرنوعی ممکن باحسن صباح مبارزه ومانع اجرای این امر میشد ،  تااینکه بالاخره توانست اوراق تهیه شده حسن صباح را که به مدت چهل شبانه روز با زحمات زیادی ترتیب یافته بود توسط یکی از گماشته گان نزدیکش موفق به فریب دادن غلام حسن صباح وبرهم زدن دفترحسابات میگردد، سرانجام روز موعود فرامیرسد وتمام اراکین دربار برای شنیدن راپورنهای مالیات دولت سلجوقی درقصرملکشا حضور به هم میرساند وسلطان ملکشا ازحسن صباح میخواهد که راپور یکی ازولایات را به وی گزارش دهد ، امازمانیکه حسن صباح برای ارائه پاسخ شاه دفتر را میگشاید میبیند که دفتر به هم خورده وهمه زحمات که درمدت چهل شبانه روز متقبل شده بود مساوی به صفرگردیده است ، ازین جهت سراسیمه گردیده و هرچند کوشش میکند تا ازمیان اوراق گزارش یکی ازولایات را پیداکند موفق نمیشود ،    دراین حال ملکشاه به صورت قهر آمیز از حسن میپرسد که تاخیر درپاسخ سوال چیست  ؟ وحسن صباح درجواب میگوید که دفتروی بهم خورده است اما دراین موقع خواجه نظام الملک که ازماجرا واقف ومتوجه حرکات حسن صباح میباشد ملکشاه را مخاطب قرارداده و میگوید برای اجرای   ماموریتیکه من دوسال مهلت خواستم این جاهل آنرا فقط درمدت چهل روز آماده کند نتیجۀ کاربیشترازاین نخواهد بود ، بالاخره حسن صباح با چنین یک سرنوشت مجبورا راه فرار را درپیش و به همکاری یکی ازدوستان نزدیکش بطور مخفی ازاصفهان گریخته ومدتی را به وطن آبای اش ری  سپری وسپس به مصر میرود .

گرایش حسن به کیش اسماعیلیه وسفر به مصر

حسن صباح بعدازآنکه از دربار ملکشا مجبور به فرار شد از سوی عبدالملک عطاش یکتن از داعیان فرقه اسماعیلیه به کیش اسماعیلیه دعوت وجهت آموزش عالی ودیداربا خلیفۀ فاطمی مصمم به سفرمصر میشود وبعداز رسیدن به مصر ازطرف خلیفه فاطمی المستنصر باالله موردلطف استقبال قرارمیگیرد، حسن صباح تقریا مدت یک سال وپنج ماه را درمصر به سرمیبرد وبعدازفراگیری آموزش دعوت اسماعیلی  ودریافت لقب حجت ازسوی خلیفه فاطمی  المستنصر باالله دوباره عازم وطنش میگردد ، زنده گی حسن صباح درمصر خود ضروت به بحث طولانی داشته و ازعهده این مقاله بیرون است .

تسخیر الموت وتشکیل سازمان فدائیان

بعدازآنکه حسن صباح دوباره به سرزمین ایران میرسد ، برای رسیدن به اهداف ومبارزه برای آزادی میهن واعاده حقوق هم میهنانش درجستجوی پایگاهی میشود زیرا رسیدن خبر ورود حسن صباح زنگ خطری برای حریف شماره یک وی خواجه نظام الملک به شمار میرفت وخواجه نظام الملک باتمام قدرت اومکانات خویش تلاش میکرد که حسن  صباح را دستگیر نماید ازاینرو حسن صباح برای مدت ده سال به صورت مخفیانه ازیک شهر به شهر دیگری میرفت تااینکه چون عقاب سرگردان به تسخیر آشیانه دایمی اش قلعۀ الموت دست میباید.

حسن صباح بعد ازتسخیر قلعه الموت (آشیانه عقا ب ) موفق به تصرف هفتاد دو دژ دیگری نیزمیگردد ، همزمان با تسخیر قلعه ها دعوت آشکار کیش اسماعیلیه را آغاز میکند که دراثرآن تعداد زیادی مردم خراسان را به طریقه باطنی دعوت وجنبش فدائیان را تاسیس مینماید .

تاسیس جنبش فدایئان، گسترش وترویج مذهب اسماعیلیه درسراسر مملکت فارس خراسان (ایران امروزی ) چنان بالا میگیرد که خطرجدی برای حکومت سلجوقیان محسوب میشد ، حسن صباح با تدبیرخاص وقوه رهبری موثری که داشت موفق به تشکیل سازمان فدائیان اسماعیلیه وگسترش کیش باطنی در قلب حکومت سلجوقیان وشکست دشمنان وطنش وبه  ویژه بدخواهان کیش اسماعیلیه ، گردید  این رهبر باتدبیر وهوشمند برای مدت  سی وپنج سال درآشیانه عقاب رهبری ودعوت اسماعیلیه را درسرزمین پهناور خراسان به عهده داشت که مورخین درمورد مبارزات وزنده گی پرماجرای وی کتاب های زیادی را تالیف نموده وهرکدام از رهبری مدبرانه وخردمندانۀ وی درامر آزادی خواهی ومبارزه باظلم ،  تحقق بخشیدن عدالت ورسیدن به قله ها ی شامخ ترقی وکامیابی های دائیمی تاریخی به عنوان الگو وسرمشق یادنموده است ، اینجاست که  سیمای درخشان وچهرۀ تابناک این  ابر مرد بزرگ تاریخ  را میتوان به یک سخن خلاصه نموده وگفت که حسن صباح آن مبارزبی بدیل وقهرمان همیشه جاوید تاریخ  به صفت یک رهبر واقعی فراتر اززمان ومکان درذهن هرفرد عدالت پسند وحقیقت خواه تبارزمینماید زیرا درتاریخ کمتر کسی را سراغ داریم که درتدبیر ، جرئت ، جسارت ودراجرای مرام وهدف والای خود چون حسن صباح ظهور نموده باشد .

  نویسنده : گ عطش

About these ads

9 دیدگاه to “حسن صباح رهبر فراتر از زمان ومکان”

  1. 1-دوست عزیز خواش می کنم به جای درج اسم نویسنده منابع تاریخی رو که این نوشته ها رو از اون استخراج کردید ذکر کنید چراکه برخی مطالبی که عنوان کردید مستند و مستدل نیست .فقط به یک مورد اکتفا میکنم و اینکه حسن صباح و خیام نظام الملک به هیچ وقت هم مدرسه ای نبودند و زمان و دوره و سنین تولد آنها حاکی از این مسئله است و پل آمیر در کتاب خداوندگار الموت قویا این مسئله رو رد میکنه
    2-جانبداری واضحی که از قیام ایشون به عنوان قیام مذهی و ترویج اسماعیلیه کردید اولین مسئله ای که ذهن حقیر من متواتر کرد این بود که احتمالا حضرت عالی از پیروان این فرقه هستید.نیکو تر در نقل مسائل تاریخی از جانبداری و وارد نمودن تعصبات خودداری شود.
    3-خیلی مایل بودم از سرگذشت حسن صباح در مصر مطالبی ذکر شود که استفاده کنم چون بنده در این باب مطلبی را پیدا نکرده ام خوشحال میشوم از اطلاعات شما استفاده کنم.

    متشکرم

  2. آقای حا مد برای وطن پرستانی مثل دوست عزیزمون عطش ستایش سیدنا حسن صباح یک امر طبیعی است که شما درک نمی کنید در ضمن همانطور که شما عرض کردید این پست غیر معتبر است و اشکال زیاد داره ولی خاطر نشان سازم کتاب خداوند الموت کم مشکل نداره .

    من 3 سال است روی مطلب حسن صباح تحقیق کردم . من پیشنهاد می کنم کتاب تاریخ و عقاید اسماعیلیه نوشته فرهاد دفتری و فرقه اسماعیمیه هاجسن را بخوانید اگر باز هم کتاب خواستید فقط کافی است به من اطلا ع دهید من حتما راهنمایی می کنم . در ضمن بجای خداوند الموت حتما اون دوکتاب رو بخوانید که کتاب مرجع اصلی در دانشگاه کمبریج است

    بدرود

  3. سلام دوست عزیز تشکراز این معلومات شما ولی ناگفته نماند که معلومات اندک بود من که یک فرد آزادی خواه هستم وهمیشه شعار(من آزادی میخواهم گرچه بایوسف به زندانم) ذکرلب من شده ودست رسی ومطالعه دقیق درمورد آزادی خواهانی چون حسن صباح ودیگر مردان اهنین عزم دارم وازشما میخواهم برای معلومات بهتر درمورد حسن صباح (کتاب شاهین سپید نوشته احمد احرار ) راباید مطالعه کنید تا بتمام معنی حسن را باید بشناسید من میتوانم به جرآت بگویم که احمدشاه مسعود رهبر فدایان وچریک های افغان که دوابرقدرت دنیارای اتحادجماهیرشوروی والقاعده وطالبان وپاکستان بخاک سیه شاند ولی افسوس که ناجوان مردانه بشهادت رسانیدند را ازچندنگاه میشود به حسن مقایسه نمود 1 خون آزادی خواهی دررگ هردوی اینها جریان داشت 2 هیچگاهی تن به ذلت نمی دادند 3 عدم برداشت حضور بیگانگان 4همیشه اسم خدا برلبهای هردو جاری بود 5 پای بند به آنچه که می گفتند 6 گفتارنیک کردارنیک پندارنیک رفتارنیک

  4. سلام من مهمانم دیدگاه های همه ی آنهایی راکه صباح را ناقص یا کامل البته به گفته ی خودشا همه کامل خواندم من نویسنده ی کتابم ومی خواهم بگویم که کتابی مرجع وکامل در مورد صباح شما پیدا نخواهید مرد نه شما ونه پهیچ یک ازافراد روی کره ی زمین ولی اگر بخواهید به طور کلی از قدرت و مهارت های حسن صباح اعطلاعاتی دریافت کنید بنده در زمان اول کتاب بدنبال حسن صباح نوشته ی یوسف علیخانی و در بعد کتاب تاریخ جهان گشای جوینی نوشته ی عطا مکجوینی ودر نهایت کتاب خداوند اموت نوشتهپل آمیر وترجمه ازذبیح الله منصوری را بخوانید من در مود کتاب های گفته شده توسط محممد هم بگویم که آنها به طور مستقیم از شیوه ها ونظام های صباح مطلبی درج نکرده اند اما این را هم بگویم که هر کسی نظری دارد وباید به نظر آنها احترام گذاشت.بعد راستی می دانستید معموران ویژه ی صباح خود را از حالت مردانگی در آورده بودند وخود را به قصد وبرای حفاظت سرزمین خود این کار را کرده وخود را عقیم کرده بودند……

  5. درود بر شما آقای رحمان میهن پرست واقعی و درود بر احمدشاه مسعود
    در ضمن ناگفته نماند دو کتابی که معرفی کردم یکی از ده ها کتابی بود که در این چند سال مطالعه کردم ولی به پیشنهاد شما با تمام میل گوش می دهم و کتاب آقای احمد احرار نیز تهیه خواهم کرد و به شما قول می دهم در اولین فرصت مطالعه کنم
    پاینده باد ایران و ایرانی
    بدرود

  6. وقایع مربوط به حسن صباح و کلا فرقه ایشان موسوم به باطنی دارای تاریخ مشخصی نیستند و هرکدام از کتب تاریخی اونهارو دریک سال مشخص کردنکه باهم متفاوته و درمورد ایشون و کارهاشون و تاریخ وقوع حوادثشون حتی تاریخ دقیق حکومتشون توی الموت اختلاف هست ولی بیشترین تاریخ هارو از کتاب جهانگشای جوینی و جامع التواریخ گرفتن
    و داستان درس خواندن حسن صباح و خیام و خواجه نظام الملکو عهد بستنشون هم اصلا واقعیت تاریخی نداره
    ممنون میشم با سندیت بیشتری اطلاعات بدید تا اگه لازم شد بشه بهش رجوع کرد
    پایدار باشید
    مرسی

  7. هيچ وقت يه وطن پرست بودن افتخار نكنيد چون هميشه دين برتر از نژاد ، رنگ پوست و …. است
    ضمنا سعي كنيد توي مسائل تاريخي بي‌طرف قضاوت كنيد كه ارزش علمي داشته باشه
    منبع هم براي نوشتار هاتون بزاريد كه به ذهن آدمخطور نكنه كه نكنه از خودش اين حرف رو زده

  8. سلام
    درگذشته اسماعیلیان بسیارقدرتمند بودند وقلعه الموت یکی از صدها قلعه ای است که اسماعیلیان درآن زندگی می کردند وازکیش خود حفاظت می کردند ولی متاسفانه باحمله مغولان وحشی وقتل عام اسماعیلیان ونابودی قلعه های آنها وازبین بردن کتب آنها اسماعیلیان دیگرنتوانستند قدرت گذشته خودرابدست آورند

  9. من با باقیمانده افراد حسن صباح(علی سلام حس) در ارتباط هستم و در حال بازسازی گروه در آذربایجان غربی هستیم

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

دنبال‌کردن

هر نوشتهٔ تازه‌ای را در نامه‌دان خود دریافت نمایید.

به 73 مشترک دیگر بپیوندید

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: