تعدادي از شاعران و نويسندگان مهاجر افغانستاني كه از سال 1376 حول محور فصلنامة «در دري» و زير مجموعه مركز فرهنگي نويسندگان افغانستان گرد آمده بودند و تا آن روز 13 شماره از اين فصلنامه را انتشار داده بودند، در سال 1380 و در آغاز تحولات تازه در افغانستان، «موسسة فرهنگی در دری» را بنياد نهادند و اهداف خود را چنین اعلام کردند:
این موسسه کار خود را در سه بخش آغاز کرد:
1- بخش آموزش
بخش آموزش همت خود را بر آموزش مهارتهای هنری در قالبهای گوناگون قرار داده است. تاکنون دورههای آموزشی متعددی تشکیل شده است و همچنان بنا به نیاز و درخواست داوطلبان، دایر خواهد شد. هرچند تا به حال، کلاسهای طراحی و خطاطی و نقاشی نیز برگزار شده ، محور توجه بخش آموزش، بیشتر حول ادبیات و فرهنگ میچرخیده است. برنامه های ثابت و پایداری که از دیرباز تا کنون جاری است عبارتاند از:
جلسه نقد و بررسی شعر
این جلسه که دست کم ده سال عمر دارد، جمعه هر هفته در دفتر درّ دری برگزار میشود و شعرای پیشکسوت، نوآموزان و علاقهمندان به شعر، اعم از افغاني و ایرانی در آن شرکت می کنند. در این جلسه علاوه بر مباحث تکنیکی و فنون شعر که از سوی اساتید صورت میگیرد، شعرهای اعضا قرائت و نقد و بررسی میشود. بدیهی است که در طول این مدت استعدادهای زیادی در این جلسات کشف و بارور شده اند. جلسه شعر همچنین پذیرای شعرای مهمانی است که از دور و نزدیک تشریف میآورند و زمینة معرفت و آشنایی آنها به دیگر شعرای حاضر در جلسه فراهم میشود. در واقع این جلسه حلقة وصلی بین شعرا ،ادبا و فرهنگیانی است که علاقهمند به دیدار، ارتباط و شناخت یکدیگر هستند.
جلسه نقد و بررسی داستان
این جلسه نیز ده سال است که هر جمعه در دفتر درّ دری برگزار میشود. در این جلسه علاوه بر نقد و بررسی آثار اعضا، سعی میشود تکنیک های نویسندگی آموزش داده شده و سبکها و شیوههای مدرن داستاننویسی از طریق بازخوانی آثار نویسندگان برجسته، بازگو شود. آشنایی با نویسندگان بزرگ دنیا و مکاتب ادبی و نیز بنمایههای سنتی و کهن داستانی، از دیگر برنامههای این جلسه است.
جلسات نقد کتاب
خوشبختانه سعی و تلاش دوستان و همکاران و در مجموع اهالی فرهنگ و ادب، در سالهای اخیر دستآوردهای قابل توجهی داشته که به صورت کتاب، چه در ایران و چه در دیگر نقاط جهان به چاپ رسیده است. این دستآوردهای گرانقدر، این الزام را ایجاد می کند که از کنار آنها بیتفاوت عبور نشود. جلسات نقد کتاب که هر از گاهی در دفتر درّ دری برگزار میشود، تلاشی است برای بازخوانی، نقد و ارزیابی کتابهای چاپ شده. در این جلسات اولويت معمولاً با کتابهایی است که نویسندگانشان حضور داشته باشند. محدودیتی از لحاظ موضوع و محتوای کتاب هم وجود ندارد. تا کنون کتابهایی با موضوعات مختلف شعر، داستان و آثار پژوهشی نقد و بررسی شده است. گر چه ممکن است به طور فردی بر این آثار نقدهایی نوشته شود، اما خوبی این جلسات این است که با طرح نظرات مختلف، ارزیابی جامعتری از کارنامة نویسنده، شاعر یا محقق صورت میگیرد. در این جلسات، تلاش میشود از کارشناسان و اهل فن دعوت شود تا حق کتاب و نویسندة آن ادا شود.
جلسات استقبال، تجلیل و تودیع از نویسندگان، شاعران و اهل فکر
این جلسات به منظور قدردانی از تلاشهای فرهنگی و تجلیل از مقام علمی اشخاص برگزار میشود. بهانة برگزاری این جلسات ممکن است آمدن شاعر، نویسنده یا هنرمندی از دوردست یا سفر عزیزی به دیار دیگر باشد. ممکن است این جلسات در تجلیل از فرد یا افرادی صورت بگیرد که به مقام و افتخار هنری و ادبی نایل شده باشند. در این جلسات علاوه بر تجلیل و قدردانی از فرد مورد نظر، کوشش میشود از دانش و اطلاعات او نیز بهره برده شود. جلسة استقبال از شاعر تاجیک، گلرخسار صفیآوا، اندیشمند معاصر علیاحمد راسخ و هنرمند معاصر اسد بدیع از نمونههای این جلسات است.
نشستهای مناسبتی
در این جلسات که به مناسبتهای دینی، فرهنگی و اجتماعی برگزار میشود، تلاش میشود که موضوعاتی پیرامون مناسب مورد نظر طرح و غور شود. جلسات بررسی نهضت امام حسین و آئینهای عزاداری که به مناسب ماه محرم برگزار می شود، نمونهای از این نوع جلسات اند.
دورههای آموزشی شاعری و داستاننویسی
در این دورههای سه ماهه که ممکن است سالی یک یا دو بار و یا بیشتر برگزار شود، به علاقهمندان شعر و داستان، اصول و قواعد ابتدایی شعر و داستان آموزش داده میشود. فارغان از این دورهها با اصول و فنون شعر و داستان آشنا شده و آمادگی برای شعر گفتن و داستاننوشتن کسب می کنند. آنها پس از طی این دورهها میتوانند در جلسات نقد و بررسی شعر و داستان شرکت کرده و آموختههای خود را تکمیل کنند و همچنین آثار خود را در معرض قضاوت دیگران بگذارند.
دوره های آموزش نگارش و ویراستاری
در این دوره ها اصول، قواعد و فنون نگارش و ویراستاری و مراحل آمادهکردن یک اثر تا سرحد انتشار برای علاقهمندان آموزش داده میشود.
جلسات متنخوانی
در این جلسات، متون ادبی و عرفانی برجسته اعم از نظم و نثر قرائت، تحلیل و تفسیر میشود. هدف از این جلسات آشنایی جوانان با متون کهن، نحله های فکری و چهرههای برجستة ادب و عرفان است.
2- بخش پژوهش
در بخش پژوهش، گرچه به دلیل محدودیت و نبود امکانات، پروژههای جمعی میسر نشد، اعضا به صورت فردی در عرصههای مختلف فرهنگ و ادبیات به تحقیق و تألیف پرداختند که حاصل کار در قالب کتابهای متعدد انتشار یافته است. همچنین تعداد قابل توجهی از آثار آفرینشی اعضا و هنرجویان تعلیم یافته در این موسسه، در مجموعههای شعر و داستان گرد آمده و توفیق انتشار یافته است.
3- بخش انتشارات
فصلنامة خط سوم
در بخش انتشارات، تا کنون تعداد سیزده شماره فصلنامه ادبی، هنری، فرهنگی «خط سوم» آماده و چاپ شده است. دست اندرکاران این فصلنامه با تجربه و پیشینة کاری که در فصلنامة «درّ دری» داشتند، کوشیدند این مجله را در حیطة موضوعی گستردهتر با حفظ کیفیت کار، آماده کنند و در اختیار جویندگان فکر و فرهنگ بگذارند. انتظار داریم به یاری خداوند و مساعدت دوستان، روند انتشار این مجله که به دلیل مشکلات و کمبودها کند و نامنظم شده است، با نظم و شتاب بیشتری ادامه پیدا کند.
فصلنامة خط سوم در قطع رحلی منشتر میشود و دارای چهار بخش کلی است:
یاد یاران (یادکرد از شاعران و نویسندگان هموطن که در نقاط مختلف دنیا پراکنده هستند. فرهنگ و اندیشه؛ (مقالات و مباحثاتی در حوزه های فکری)
ادبیات و هنر؛ (تئوریها، گفتوگوها، نقد و آثار ادبی و… ؛ ( مطالب متفرقه از قبیل رویدادهاي فرهنگی، معرفی کتابها و مجلات تازه نشر شده و خبر درگذشت چهرهای فرهنگی و
وب سایت درّ دری
محدودیتهایی که از نگاه توزیع و انتشار گریبانگیر فصلنامة خط سوم بود، ما را بر آن داشت که درکنار آن مجله، از امکانات و تسهیلات شبکة جهانی انترنت نیز استفاده کنیم. علاه بر این که کوشیدیم با گسترش حوزههای کار، با مخاطبان بیشتری ارتباط برقرار کنیم، سایت درّ دری (www.dorredari.com) از اوایل سال 87 فعال شد. این سایت دارای چهار بخش اصلی است که هر کدام زیربخشهایی دارد:
خط اول، شامل زیربخشهای دین، حقوق، سیاست، تاریخ، جامعه، فرهنگ بومی
خط دوم، شامل زیربخشهای، شعر، داستان، طنز، سینما و هنرهای تجسمی
خط سوم، شامل مطالب مجلة خط سوم
متفرقه، شامل رویدادهای فرهنگی، گالری عكس، نظرگاه و…
شعبة استرالیا
شعبه دیگر درّ دری در استرالیا به همت سیدنادر احمدی و الیاس علوی از آغاز سال 87 فعال شده است. این شعبه علاوه بر همکاری با شعبه مرکزی، فعالیتهای آموزشی از قبیل جلسات آموزش و نقد شعر و داستان نیز دارد که موفق شده است بسیاری از هموطنان علاقهمند به فرهنگ و ادب را در آن مرز و بوم گرد آورده و زمینة تحکیم آشنایی آنها را با فرهنگ و ادب بومیشان فراهم سازد. محصولات ذوقی و فکری و خبرهای فرهنگی آن سامان در وبلاگی به نام ( www.dorredari.blogfa.com ) انعکاس مییابد.
«مؤسسه فرهنگی درّ دری» نهادی مستقل و غیروابسته به شخص یا گروه خاصی است و با توجه به اهدافی که یاد شد، تلاش می کند علی رغم موانع و مشکلات در چهارچوب آموزه های اسلامی و مصالح ملی، رسالت فرهنگی خود را در حد وسع و توان انجام دهد.
موسسه پس از تأسیس تلاش کرد مرکزیت خود را به داخل کشور منتقل کند، ولی بنا به دلایلی زمینة انتقال میسر نشد و همچنان در خارج کشور مشغول به کار است. اما خوشبختانه ماحصل کار در اختیار هموطنان، چه در داخل کشور و چه در سایر نقاط دنیا قرار میگیرد.
موسسه روابط نیکی با نهادها و شخصیتهای فرهنگی داشته و هماره از مساعدت قلمی و قدمی آنان بهرهمند بوده و از این بابت مراتب قدردانی و سپاس صمیمانة خود را از این نهادها و اشخاص ابراز می دارد و آرزومند است که این روابط نیک همچنان ادامه داشته باشد.
